عوارض گوارشی

عوارض گوارشی

کم اشتهایی: از عوارض شایع شیمی درمانی است. اکثر بیماران تحت شیمی درمانی دچار کاهش اشتها می شوند. تعداد زیادی از بیماران هیچگونه تمایلی به خوردن غذا حتی غذاهای مورد علاقه شان ندارند و اظهار می کنند که اصلا گرسنه نمی شوند...

راههای مختلفی برای افزایش اشتها وجود دارد. موارد زیر را در نظر داشته و در هر روز، تعدادی از این نکات را به کار ببرید تا برنامه انعطاف پذیری داشته باشید.

راهکار چیست؟

  • غذا خوردن را به عنوان یک عمل لذت­بخش مدنظر داشته باشید.
  • بهداشت دهان را افزایش دهید.
  • ازنگاه کردن و بوییدن غذاها بپرهیزید.
  • غذاهای ترش بخورید ( مگر این که زخم دهانی داشته باشید).
  • غذاهایی مثل الویه و انواع کوکو که در درجه حرارت متعادل سرو می­شوند، توصیه می­شود.
  • غذاهای کمتری دریک وعده بخورید.
  • دربرنامه­ریزی غذایی همکاری کنید، هر موقع که گرسنه هستید غذابخورید.
  • برای نوشیدن مایعات از نی استفاده کنید.
  • قبل وبعد ازغذا، دهانتان را با آب شستشو دهید.
  • ادویه­جات مناسب با ذائقه­تان را به غذایتان اضافه کنید. (درصورتی که زخم دهانی ندارید).
  • داروهای ضد درد را 30- 60 دقیقه قبل ازغذا خوردن استفادهکنید.
  • در صورتی که احساس میکنید طعم غذا در ظروف فلزی، ناخوشایند میشود، ازظروف پلاستیکی استفاده کنید.
  • درطول روز وعده های غذایی کوچک بخورید.
  • میان وعده ها را دردسترس و آماده نگهدارید.
  • نوشیدنی های پرانرژی ( مانند شیرهمراه عسل و شیرموز و شیرخرما ) بنوشید. حتی موقعی کهتمایل به خوردن ندارید.
  • بعد ازخوردن استراحت کنید.
  • سعی کنید بعضی چیزها را قبل از خوابیدن بخورید.
  • ازغذاهای نرم­تر استفاده کنید.
  • هنگامی که احساس بهبودی داشتید، وعده های غذایی بزرگتربخورید.
  • اجازه دهید شخص دیگری برایتان غذا تهیه کند.
  • یک محل دوست داشتنی و لذت بخش برای غذا خوردن ایجاد کنید.
  • درصورت تمایل، حین غذا خوردن به موسیقی گوش دهیدو یا تلویزیون تماشا کنید.
  • اگر در هنگام صبح اشتهای بهتری دارید، یک صبحانه مفصل وخوب بخورید.
  • مایعات را 30 -60 دقیقه قبل یا بعد ازغذا،(خصوصا" در صورت داشتن تهوع) بنوشید.
  • درزمان خوردن غذا، آرام و بدون عجله باشید.
  • مهم­ترین کار جهت افزایش اشتها این است که غذا را به صورت جذابی تزئین کنید.
  • ازخوردن غذاهای بدون کالری بپرهیزید.
  • با مشورت پزشک ورزش کنید.
  • ازمصرف تنباکو اجتناب کنید چون اشتها را کاهش می دهد.
  • ازغذاهای ترش استفاده کنید زیرا باعث تحریک جوانه های چشایی میشود مثل آب لیمو( درصورتی که زخم دهانی ندارید).

بخاطر بسپارید تغذیه مناسب یکی از اجزای مهم موفقیت درمان شما محسوب میشود. توجه داشته باشید غذا همانند دارو برای حفظ سلامتی شما ضروری است و امتناع از خوردن غذا بدلیل بی اشتهایی، درمان شما را دچار اختلال می نماید.

تهوع و استفراغ: نیز از عوارض شایع شیمی درمانی می باشد. تهوع و استفراغ معمولا چند ساعت بعد از شیمی درمانی شروع می شود و ممکن است تا چند ساعت و حتی تا چند روز بعد ادامه یابد. در این موارد شما باید مایعات بیشتری مصرف کنید تا تعادل آب بدنتان حفظ شود.

داروهای ضد تهوعی که پزشک معالجدر هنگام تزریق داروی شیمی درمانی برای شما تجویز میکند تا حد زیادی تهوع را برطرف میکند. گاهی لازم است داروی ضد تهوع را در منزل نیز استفاده کنید. هر بیماری ممکن است به یک داروی ضدتهوع خاص، پاسخ مناسبی بدهد؛ پس چنانچه با مصرف داروهای ضد تهوع احساس بهبودی نداشتید، به پزشک معالج خود اطلاع دهید تا میزان داروی شما را تغییر دهد و یا دارو را تعویض نماید.

راهکار چیست؟

  • از مصرف وعده های غذایی سنگین اجتناب کنید.
  • از وعده های غذایی مکرر و سبک به جای سه وعده غذای سنگین استفاده کنید.
  • از مصرف غذاهای پرادویه اجتناب کنید.
  • همراه با غذا آب یا مایعات دیگر میل نکنید؛ مایعات را حداقل یک ساعت قبل و بعد از غذا مصرف کنید.
  • به آرامی غذا بخورید و به آهستگی مایعات را بنوشید.
  • از مصرف غذاهای شیرین، سرخ شده و چرب بپرهیزید.
  • غذاها را سرد یا در حد درجه حرارت اتاق مصرف کنید تا بوی غذا شما را آزار ندهد.
  • غذا را به خوبی بجوید تا غذا راحت تر هضم شود.
  • در صورتی که مشکل شما داشتن حالت تهوع صبحگاهی است، قبل از برخاستن از رختخواب، بیسکویت یا نان سوخاری میل کنید. ( در صورتی که زخمی در دهان شما وجود دارد، این کار را انجام ندهید).
  • در صورتی که از دندان مصنوعی استفاده می کنید، آن را درآورید چون باعث تشدید تهوع و استفراغ شما می شود.
  • مکیدن قطعات یخ، آب نبات ترش، بستنی یخی یا میوه های یخ زده و قرص نعنایی توصیه میشود.

( در صورتی که دچار زخم دهان هستید از آب نبات ترش استفاده نکنید).

  • از بوهایی که شما را آزار میدهد ( بوی غذا، دود سیگار، عطر) اجتناب کنید همچنین از خوردن مواد غذایی دارای بوی تند مانند غذاهای حاوی سیر و پیاز، ماهی و همچنین قهوه خودداری کنید.
  • لباسهای آزاد و گشاد بپوشید.
  • هنگامی که احساس تهوع دارید به آهستگی و با دهان باز چند نفس عمیق بکشید.
  • از نوشیدنی هایی مثل آب، آبمیوه و نوشابه های طبیعی و خنک بیشتر استفاده کنید. آبگوشت هم در این مورد توصیه میشود.
  • خوردن شیرعسل، شیرخرما، شیرموز، شیر با زرده تخم مرغ را در برنامه غذایی صبحانه خود قرار دهید.
  • قبل از شیمی درمانی یک وعده غذای مختصر و سبک مصرف کنید.
  • در صورتی که معمولا" حین شیمی درمانی دچار حالت تهوع میشوید، چند ساعت قبل از شیمی درمانی چیزی نخورید.
  • به آهستگی تغییر وضعیت دهید و تا دو ساعت بعد از خوردن غذا دراز نکشید.
  • توصیه میشود حتی اگر تهوع و استفراغ داشتید مایعات را به هیچ عنوان قطع نکنید؛ شما میتوانید مایعات را در نیم ساعت اول هر پنج دقیقه یک قاشق، و نیم ساعت دوم هر ده دقیقه نصف استکان و نیم ساعت سوم هر 15 دقیقه یک استکان نوشیدنی میل کنید.
  • دریافت غذای کافی و مقوی، استراحت و خواب مناسب، تمرین و فعالیت بدنی، تغییر ذهنیت بوسیله مطالعه، تماشای تلویزیون، مصاحبت با دیگران و... در کاهش تهوع بسیار موثر است.
  • مطالعات نشان داده که استفاده از تکنیکهای آرام سازی(relaxation ) و گوش دادن به یک موسیقی در حین انجام درمان و بعد از آن، تکنیکهای شبیه سازی، دعا، نیایش، یوگا، هیپنوتیزم، طب سوزنی در کاهش تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی نقش بسزایی دارد.

حمایت روحی روانی خانواده، نقش بسیار موثری در کاهش تهوع دارد.

از پزشک معالج خود راجع به داروهای ضد تهوع سوال کنید.

اسهال: به دفع بیش از حد طبیعی مدفوع در طول روز که اغلب شل و آبکی است، گفته می شود. شیمی درمانی از راههای مختلف میتواند باعث اسهال شود که شایع ترین آن، آسیب به مخاط دستگاه گوارش است. همچنین عفونت هم یک علت مهم اسهال در بیماران شیمی درمانی است.اسهال ممکن است نشانه یک عفونت خطرناک باشد؛ به خصوص اگر خون آلود بوده و یا همراه تب باشد.علت اسهال حتما باید توسط پزشک مشخص شود چون اگر علت اسهال ویروسی یا باکتریایی باشد، هم نوع درمان و هم نوع رژیم غذایی متفاوت خواهد بود. در صورت بروز اسهال ابتدا باید مطمئن شد که علت اسهال همان عارضه شیمی درمانی است.

بنابراین اگر اسهال شما:

- بیش از 24 ساعت طول کشید؛

- اگر همراه با دل درد و دل پیچه بود؛

- اگر حاوی خون یا چرک بود،

- یا همراه با تب بود،

حتما" به پزشکتان اطلاع دهید چون ممکن است نشانه یک عفونت خطرناک باشد. در صورت نیاز به دارو، پزشک معالج داروهای ضد اسهال برای شما تجویز خواهد کرد. اما اگر اسهال همچنان ادامه داشت، مهم است که به پزشکتان اطلاع دهید زیرا اگر اسهال شدید یا طول کشیده باشد، ممکن است جهت جلوگیری و یا رفع کم آبی، برای شما سرم تجویز شود.

راهکار چیست؟

  • به جای سه وعده غذایی اصلی در روز، 5 الی 6 وعده غذایی سبکتر میل نمایید.
  • از مصرف غذاهای پرفیبر اجتناب کنید؛ این غذاها شامل نان گندم و غلات، سبزیجات خام، لوبیا، میوه های مغزدار( گردو، فندق، پسته)، میوه های تازه و خشک شده می باشند.
  • غذاهای کم فیبر مصرف کنید که شامل نان سفید، برنج سفید، رشته فرنگی، پوره غلات، موزهای رسیده، میوه های پخته شده یا توسط خودتان کمپوت شده، لبنیات، مرغ، بوقلمون یا ماهی میباشند.
  • از خوردن غذاهای سرخ شده، چرب یا ادویه دار اجتناب کنید.
  • بدلیل اینکه اسهال باعث از دست دادن مواد معدنی مهم بدن میشود، از مواد غذایی که پتاسیم بالایی دارند استفاده کنید: موز، آناناس، پرتقال، گوجه، سیب زمینی، هلو و زردآلو و در واقع هر میوه یا آب میوه طبیعی، منابع خوبی برای پتاسیم میباشند.
  • روزانه 8 تا 12 لیوان مایعات بنوشید. بهترین نوشیدنی آب است. همچنین می توانید از سایر نوشیدنی ها و آب میوه ها (بشرط استریلیزه بودن) استفاده کنید.
  • از خوردن غذاهایی که باعث تولید گاز در شکم و نفخ و یا دردهای انقباضی میشوند مثل: سوپ، کلم، گل کلم، نخود و لوبیا، ادویه جات خودداری کنید.
  • در هنگام بروز اسهال از مصرف مواد غذایی زیر پرهیز کنید:

- نوشیدنی های بسیار داغ یا بسیار سرد

-  نوشیدنی های الکلی

- شیر و برخی لبنیات مانند پنیر، خامه و بستنی ( توجه کنید که ماست برای اسهال بسیار مفید است).

  • از خوردن نوشیدنی های حاوی کافئین مانند قهوه، نسکافه، کولا و شکلات بپرهیزید.
  • روزانه حداقل 8 تا 12 لیوان مایعات بنوشید تا آنچه از طریق اسهال از دست داده اید، جایگزین شود. محلولهای ORS ( پودر اسهال)، آب، آب سیب، چای کم رنگ و آب گوشت صاف شده بهترین هستند.
  • در صورت تمایل به مصرف نوشابه های گازدار، سعی کنید تا جایی که ممکن است گاز آن را بگیرید و سپس میل کنید. در صورتی که نوشیدنی شما بسیار شیرین یا غلیظ است، آن را با آب رقیق کنید.
  • اگر اسهال شما شدیدتر شد لازم است که مایعات از طریق سرم جایگزین شوند.

شما نباید بدون تجویز پزشک از داروهای ضد اسهال استفاده نمایید.

یبوست: عبارت است از تعداد دفعات دفع مدفوع کمتر از حد عادی که در این موارد مدفوع اغلب سفت و خشک است. هنگام یبوست، شما ممکن است هنگام دفع مدفوع درد و خونریزی داشته باشید و یا مقدار زیادی گاز از بدن شما خارج شود. بعضی از داروهای شیمی درمانی باعث یبوست میشوند ولی شایعترین علت یبوست مصرف کم مایعات و کم تحرکی است. در صورتی که دچار یبوست شدید؛ به پزشک معالج خود اطلاع دهید تا در صورت نیاز برای شما دستور غذایی، داروهای مسهل یا ملین و در موارد شدیدتر تنقیه تجویز شود. از مصرف این داروها بدون تجویز پزشک خودداری کنید.

راهکار چیست؟

  • به عادت دفع خود توجه کنید.
  • در صورت نداشتن منع پزشکی، روزانه 8 تا 12 لیوان مایعات بنوشید.
  • آب میوه های طبیعی، خوراکی هایی مثل آلوی خیس خورده، انجیر خشک و توت خشک کمک کننده است.
  • تحرک و فعالیت بدنی بیشتری داشته باشید.
  • مصرف غذاهای حاوی فیبر زیاد مانند نان سبوس دار، میوه ها، آجیل،
  • مغزها ( مانند مغز تخمه آفتاب گردان) و ذرت کمک کننده هستند.                         ( در مورد غذاهای پرفیبر قبلا توضیح داده شد).
  • اگر بیش از دو روز دفع مدفوع نداشتید به پزشک معالج خود اطلاع دهید.

کرمان، ضلع شرقی بلوار 22 بهمن ، جنب کلانتری 15 ساختمان مرکزی انجمن یاس کرمان   

   تلفن/دورنگار: 6 - 33342791-034          info[at]yaas.org.ir

  سفارش تابلو نقره 09198956651

 

ارتباط با ما

لطفا نام و نام خانوادگی خود را وارد نمایید.
لطفا آدرس پست الکترونیکی معتبر وارد نمایید.
لطفا موضوع پیام را وارد نمایید.
لطفا متن پیام را وارد نمایید.

ورودی نامعتبر

طراحی وب سایت، توسعه و پشتیبانی: شرکت ریتون نت ایرانیان